Nhà báo Nguyễn Thảo – Ngọc Trang: ‘Chuyến đi này không chỉ mang lại cho chúng tôi góc nhìn về câu chuyện buôn bán bào thai’

Tác phẩm “Những đứa trẻ bị bán khi lọt lòng” của hai tác giả Nguyễn Thảo – Ngọc Trang (báo điện tử Vietnamnet) đã được trao giải A ở chủ đề Bảo vệ trẻ em của Giải Báo chí với Phát triển bền vững 2019.

Xin gửi tới độc giả những chia sẻ của hai chị về mình và về tác phẩm này.

Chúng tôi là Nguyễn Thảo và Ngọc Trang, đến từ ban Đời sống của báo VietNamNet. Trước hết, chúng tôi xin gửi lời cảm ơn ban tổ chức Giải Báo chí với Phát triển bền vững 2019 đã tạo một sân chơi cho các nhà báo viết về các vấn đề thúc đẩy mục tiêu phát triển bền vững của Việt Nam.

Chúng tôi rất vinh dự khi tác phẩm “Chuyện đau lòng ở Nghệ An: Những đứa trẻ bị bán ngay khi lọt lòng” không chỉ nhận được sự ủng hộ của độc giả mà còn được các cơ quan, tổ chức ghi nhận.

Cùng sinh năm 1988, chúng tôi chưa phải là những nhà báo “cây đa cây đề” trong làng báo, nhưng cũng không còn quá trẻ trong nghề.

Trang và tôi hay được mọi người trong tòa soạn gọi vui là “đôi bạn cùng tiến”, vì chúng tôi chơi cùng nhau, làm việc cùng nhau và rất may mắn là cùng nhau chia sẻ một số giải thưởng báo chí thời gian gần đây.

Trong năm 2019, chúng tôi đã có nhiều chuyến đi tác nghiệp, từ những khu vực miền núi khó khăn như Lạng Sơn, Nghệ An, Yên Bái cho tới những địa phương gần Hà Nội hơn như Bắc Giang, Ninh Bình, Hà Tây…

Nhưng có thể nói rằng, chuyến tác nghiệp ở huyện Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An là một trong những trải nghiệm đáng nhớ nhất và nhiều màu sắc thực tiễn nhất mà chúng tôi có được.

Để hoàn thành bài viết về nạn buôn bán bào thai ở xã Hữu Kiệm, chúng tôi may mắn nhận được sự giúp đỡ của chính quyền địa phương. Cụ thể là một số công an viên của xã đã trực tiếp lái xe máy đưa chúng tôi vào bản, là cầu nối giúp chúng tôi tiếp cận với bà con, thậm chí còn làm phiên dịch cho chúng tôi nữa.

Nạn buôn bán bào thai ở xã Hữu Kiệm và một số địa phương của huyện Kỳ Sơn, tỉnh Nghệ An bắt đầu xuất hiện từ cuối năm 2016. Trong suốt 2 năm, trên địa bàn xã Hữu Kiệm đã có hơn 20 đứa trẻ bị bán sang bên kia biên giới theo một hình thức mới: người mẹ vượt biên từ lúc còn mang bầu.

Khi tiếp xúc với những bà mẹ từng có hành vi bán đứa con mình đứt ruột đẻ ra, chúng tôi càng thêm xót xa khi cảm nhận được rõ ràng hơn việc họ không chỉ là ‘thủ phạm’, mà còn là những ‘nạn nhân’. Họ là nạn nhân của sự nghèo khó, của sự cả tin và ngây ngô về mặt nhận thức.

Họ tin rằng đứa con bán đi sẽ được lớn lên trong một gia đình khá giả hơn, có tương lai sáng lạn hơn. Số tiền mang về họ dùng để nuôi những đứa con ở nhà, để mua chiếc tivi, xe máy… Đã có lúc nhiều người trong số họ thậm chí còn tự hào về việc mình đã bán thành công những đứa trẻ để mang lại nguồn kinh tế tạm thời cho gia đình.

Chuyến đi này không chỉ mang lại cho chúng tôi góc nhìn về câu chuyện buôn bán bào thai, mà còn giúp chúng tôi có cái nhìn sâu rộng hơn về cuộc sống của đồng bào vùng sâu vùng xa.

Qua việc phản ánh câu chuyện buôn bán bào thai ở xã Hữu Kiệm, chúng tôi cũng muốn đặt ra vấn đề sửa đổi luật để có chế tài xử lý các trường hợp buôn bán bào thai sao cho đúng luật, phù hợp với mức độ nghiêm trọng của hành vi phạm tội.
Đã có những dấu hiệu đáng mừng khi từ năm 2019, trên địa bàn xã Hữu Kiệm không còn ghi nhận trường hợp nào vượt biên để bán con nhờ sự giám sát sát sao và tuyên truyền tích cực của chính quyền địa phương.

Tuy nhiên, chúng tôi luôn tin rằng các khung hình phạt theo quy định của pháp luật chỉ là một cách thức giảm thiểu các hành vi phạm tội mang tính bổ trợ. Việc nâng cao nhận thức của người dân, tìm ra những hướng đi giải quyết công ăn việc làm, cải thiện đời sống kinh tế sẽ là một giải pháp lâu dài và bền vững hơn cho đồng bào ở đây.

Hình ảnh ám ảnh chúng tôi khi rời thôn Đỉnh Sơn 1 là ánh mắt rụt rè pha lẫn tò mò của những đứa trẻ nhìn theo người lạ.

Mong rằng 10 năm, 20 năm nữa, những đứa bé ấy, bằng giáo dục, sẽ giúp Hữu Kiệm được định danh bằng những danh từ khác thay vì được nhắc đến như một địa phương ‘nổi tiếng’ với những người mẹ bán con.

Nguyễn Thảo – Ngọc Trang